Türkiye'nin BM Genel Sekreterliği adaylığına veto engeli
Birleşmiş Milletler'de (BM) seçim heyecanı başladı.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in görev süresinin 31 Aralık 2026'da sona erecek olması nedeniyle yürütülen seçim sürecinde Türkiye'nin adayı Feridun Sinirlioğlu için olumsuz bir sonuç ortaya çıktı.
İSTEDİĞİ SONUCU ALAMADI
BM Güvenlik Konseyi'nin 20 Kasım'da New York'ta gerçekleştirdiği dokuzuncu gayriresmî eğilim yoklamasında Sinirlioğlu, 15 üyeden yalnızca 5'inin desteğini alabildi.
Diğer 10 üye ise Türk diplomatın adaylığına karşı çıktı.
Oylamanın en dikkat çekici sonucu, veto yetkisine sahip beş daimi üyeden dördünün Sinirlioğlu'na olumsuz oy vermesi oldu.
DAİMİ 5 ÜLKE BELİRLEYİCİ ROL OYNUYOR
Güvenlik Konseyi'nin ABD, Rusya, Çin, Fransa ve İngiltere'den oluşan beş daimi üyesinin oyları, BM Genel Sekreteri'nin belirlenmesinde belirleyici rol oynuyor.
Son eğilim yoklamasında kullanılan renkli oy pusulaları sayesinde daimi üyelerin oyları ile geçici üyelerin oyları birbirinden ayrıldı.
Buna göre beş daimi üyeden biri Sinirlioğlu'na destek verirken dördü adaylığına karşı çıktı.
Ancak hangi ülkenin olumlu, hangilerinin olumsuz oy kullandığı açıklanmadı.
Daimi üyelerin karşı çıkması, Sinirlioğlu'nun adaylığının Güvenlik Konseyi tarafından resmen tavsiye edilmesinin önünde ciddi bir engel oluşturdu.
İLK OYLAMADA 3 OY ALMIŞTI
Türkiye tarafından 1 Kasım 2026'da resmen aday gösterilen Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu, 5 Kasım'da yapılan sekizinci eğilim yoklamasına ilk kez katılmıştı.
Sinirlioğlu, söz konusu oylamada 3 destek, 8 ret ve 4 çekimser nitelikli görüş bildirmeme oyu almıştı.
20 Kasım'daki yeni oylamada olumlu oy sayısını 3'ten 5'e yükseltmesine rağmen olumsuz oy sayısı 10'a çıktı.
Üstelik son yoklamada dört daimi üyenin karşı çıktığının ortaya çıkması, Türkiye'nin adaylığı açısından yeni bir diplomatik engel oluşturdu.
GRYNSPAN 10 OYLA İLK SIRADA AMA İKİ DAİMİ ÜYE KARŞI
Seçim yarışında Kosta Rika'nın adayı Rebeca Grynspan, 10 olumlu oy alarak ilk sıradaki konumunu korudu.
Grynspan'a 4 üye olumsuz oy verirken bir üye görüş bildirmedi.
Ancak olumsuz oyların ikisinin veto yetkisine sahip daimi üyelerden gelmesi, Grynspan'ın da Güvenlik Konseyi'nin ortak adayı haline gelmesini engelledi.
Yarıştaki diğer isimlerden Arjantinli Rafael Grossi 8, Birleşik Arap Emirlikleri'nin adayı Lana Nusseibeh ise 7 olumlu oy aldı.
Her iki aday da üçer daimi üyenin olumsuz oyuyla karşılaştı.
GENEL SEKRETER SEÇİLMEK İÇİN KAÇ OY GEREKİYOR?
BM Genel Sekreteri'nin belirlenmesi iki aşamalı bir süreçle gerçekleşiyor. Öncelikle 15 üyeli Güvenlik Konseyi'nin bir adayı Genel Kurul'a tavsiye etmesi gerekiyor.
Bunun için en az 9 olumlu oy alınması ve veto yetkisine sahip beş daimi üyeden hiçbirinin karşı oy kullanmaması şart.
Ardından Güvenlik Konseyi'nin tavsiye ettiği aday, 193 üyeli BM Genel Kurulu tarafından atanıyor.
Bu nedenle Sinirlioğlu'nun aldığı 5 olumlu oy, gerekli 9 oy eşiğinin altında kaldı. Dört daimi üyenin karşı çıkması da adaylığının önündeki ikinci engel oldu.
Bununla birlikte 20 Kasım'daki oylama, bağlayıcı bir karar değil, ülkelerin adaylara yönelik eğilimlerini ortaya koyan gayriresmî bir yoklama niteliği taşıyor.
ABD'DEN ADAYLARA ÇEKİLME ÇAĞRISI
ABD'nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Mike Waltz, oylamanın ardından yaptığı açıklamada, Güvenlik Konseyi'nde henüz herhangi bir aday üzerinde uzlaşma sağlanamadığını söyledi.
Washington yönetiminin bölgesel tercihten çok adayın niteliğine önem verdiğini belirten Waltz, yeterli desteği sağlayamayan adayların yarıştan çekilmesinin değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
ABD'li diplomat, aday sayısının azaltılmasının Güvenlik Konseyi'nin ortak bir isim üzerinde uzlaşmasını kolaylaştırabileceğini savundu.
GÖREV SÜRESİ 31 ARALIK'TA DOLUYOR
2017 yılından bu yana Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği görevini yürüten Antonio Guterres'in ikinci beş yıllık görev süresi, 31 Aralık 2026'da sona erecek.
Yeni Genel Sekreter'in 1 Ocak 2027'de göreve başlaması öngörülüyor.
