Tarih üzerine ne okuyayım diyenler buyursun

📅 20.11.2026 16:52
Tarih üzerine ne okuyayım diyenler buyursun
Umberto Eco’nunki kadar görkemli olmasa da hatırı sayılır büyüklükte bir kütüphanem vardır.

Umberto Eco’nunki kadar görkemli olmasa da hatırı sayılır büyüklükte bir kütüphanem vardır.

İnanın sayısını bilmiyorum kitaplarımın. Saymaya kalkışsam en az birkaç hafta zamanımı alır diye hiç teşebbüs etmedim.

15 yaşımdan beri bilinçli kitap okuyucusuyum. Çok büyük bir kısmını kendi paramla satın aldığım kütüphanem bu yıl 50 yaşını doldurdu.

Kitap nüfusu kalabalık olunca insan eskiden okuduklarını unutabiliyor haliyle. Bu yüzden bazan aynı kitabı iki, üç kere satın aldığım olmuştur farkına varmadan. Bazı kitaplarımı hiç okumadan yarım asır boyunca sırtımda taşıdığım da vâkidir.

Geçenlerde kütüphanemin kıdemli kitaplarından birini tevafuken tekrar elime aldım. Abdülhak Şinasi Hisar’ın 1963 basımı Ahmet Haşim: Şiiri ve Sanatı’nı henüz 16 yaşımın içindeyken kütüphaneme katmışım. Lakin okumak nasip olmamış, hatta eskiden forma kenarları kapalı olurdu kitapların, açmamışım bile.

Şimdiyse kararsızım. Açsam kitabın 63 yıllık ömründe yeni bir dönem açılacak, açmasam kıymetli yazarına ve Haşim’e hürmetsizlik ettiğim duygusu dağlaşıyor karşımda.

Bakalım nasıl içinden çıkacağım bu işin? (Sizin kanaatinizi de almak isterim tabii.)

Velhasıl kitap almak ve okumak bir tutku benim için.

Kendim keşfettim kitaplarımı kitapçılarda koklayarak, dokunarak, arka kapaklarını hızlıca okuyarak. Böylece bir kitapçıda binlerce kitabı film gibi gözlerimin önünden geçirerek tanıdım kitapları ve onlar bana ihanet etmedi. Kendilerine müteşekkirim.

Ama, bir ama var ki, söylemeden edemeyeceğim: Bazı kitapları okumakta geç kaldım. Kendi yolumu kendim açmaya çalıştığım için çok vakit kaybettim.

Şimdi Tarih Atölyesi derslerimde talebelerime kitap okutuyor ve bana tesir etmiş kitapların listesini veriyorum. İstiyorum ki onlar benim kaybettiğim vakti heybelerine koyup yollarına devam etsinler.

Size tarih sahasında okuyacağınız 20 kitaplık bir liste çıkardım. Hem beni etkileyen hem de okuyanları etkilediğine şahit olduğum kitaplar bunlar. Piyasada bulunabilmeleri de önemli.

Sağdan da var, soldan da. Bilimsel eser de var roman da.

Yeter ki okuyun ve istifade edin.

Aşağıda kısa notlarla bu listeyi sunuyorum (her yazardan tek kitap alınmıştır):

1) Kemal Tahir, Kurt Kanunu (roman). (Cumhuriyet devrinde İttihatçıların kanlı tasfiyesini işler).

2) Attila İlhan, Hangi Batı? (deneme) (Türkiye’de Batı tabusunu ilk yıkan kitaplardan biri).

3) Necip Fazıl Kısakürek, Vatan Haini Değil, Büyük Vatan Dostu Sultan Vahidüddin (Son Padişahı cepheden savunan ilk kitaptır).

4) Yılmaz Öztuna, Kısa Osmanlı Tarihi (Benim keşfedip yayınladığım, Türkiye’deki en özlü Osmanlı tarihlerinden).

5) Erik Jan Zürcher, Modernleşen Türkiye Tarihi (Tarafsız bir dille modernleşme serüvenimize ihatalı bir bakış).

6) Atsız, Türkçülüğe Karşı Haçlı Seferi ve Çektiklerimiz (1930’lardan 1950’lere tecrübelerle yoğrulmuş bir yakın tarih eleştirisi).

7) Roger Garaudy, İsrail: Mitler ve Terör (İsrail’in etrafındaki Siyonist mitleri çökerten ve bu yüzden Fransa’da yasaklanan eser).

8) Cornell Fleischer, Tarihçi Mustafa Âli (Bir 16. asır aydınının nefes alış verişlerine kadar duyabileceğiniz ilginç bir eser.)

9) Kâzım Karabekir, Paşaların Kavgası (Ölümünden sonra dosyaları arasında bulunan ve Cumhuriyetin kuruluş devrinin içyüzünü ortaya koymayı hedefleyen hatırat).

10) D. Mehmet Doğan, Batılılaşma İhaneti (İlk okuduğum yakın tarih kitaplarından olup hala okunabilir).

11) Cemil Koçak, Tarihin Buğulu Aynası (Yakın tarih üzerine çarpıcı eleştirel bakışlar).

12) Kadir Mısıroğlu, Lozan Zafer mi Hezimet mi? (Lozan problemini ülke gündemine sokan ve hala tartışılan kült eser).

13) Murat Metinsoy, 2. Dünya Savaşı'nda Türkiye (Objektif ve nefis bir tarzda kaleme alınmış 1940’lar Türkiyesi’nin gayri resmi tarihi).

14) John Lukacs, Modern Çağın Sonu (Modern çağ ve 20. yüzyıl sonu hakkında büyük tarihçinin serbest düşünceleri).

15) Robin Prior, Gelibolu: Mitin Sonu (Çanakkale Savaşı hakkında içeride duymayacağınız gerçekleri öğrenmek için birebir).

16) Mete Tunçay, Türkiye’de Tek Parti Yönetiminin Kurulması (Tabulara dokunan tarihçinin resmi tarihten fersahlarca uzak bir İnkılap Tarihi sorgulaması.)

17) Çetin Yetkin, Serbest Cumhuriyet Fırkası (Serbest Fırka’nın halk için bir umut haline gelişi ve zorla kapatılışının hazin hikâyesi).

18) Ziya Nur Aksun, Dündar Taşer'in Büyük Türkiyesi (Bir imparatorluk vizyonu nasıl olur? diye merak ediyorsanız tam size göre).

19) Fikret Başkaya, Paradigmanın İflası (Resmi tarihi sarsan soldan bir çıkış).

20) Halil İnalcık, Fatih Devri Üzerinde Tedkikler ve Vesikalar (Fatih Sultan Mehmed’in İstanbul’un fethine kadarki dönemine dair tedkik mahsulü bir klasik).

İyi okumalar.